Maja i Jan Łozińscy, Życie codzienne arystokracji

 

„Wykształcona z rodów magnackich Pierwszej Rzeczypospolitej arystokracja stanowiła względnie zamkniętą, a jednocześnie najzamożniejszą grupę społeczeństwa, szczycącą się europejskimi obyczajami i najwystawniejszym trybem życia. To w pałacach najznakomitszych polskich rodzin gromadzono cenne dzieła sztuki europejskiej i obejmowano mecenatem muzyków i pisarzy, To tam w pierwszej kolejności zadamawiały się wszelkie wynalazki wieku techniki, a właściciele rozległych dóbr najszybciej ze wszystkich ziemian wprowadzali drogie maszyny, nowoczesną hodowlę i uprawę roli.” (s. 8)

Maja i Jan Łozińscy przyzwyczaili czytelników do swoich wysmakowanych, przepięknie wydanych i zilustrowanych książek opisujących miniony świat. Tym razem w moje ręce trafiło wydawnictwo prezentujące styl życia najbogatszej i najbardziej wpływowej w dawnej Rzeczpospolitej klasy społecznej, czyli arystokracji.

Książka jest podzielona na rozdziały dotyczące określonej sfery życia w pałacu:

- w pokoju dziecinnym,
- w jadalni,
- w sali balowej,
- w salonie,
- w pokojach gościnnych,
- w sypialni, w garderobie,
- w łowieckich rewirach,
- w stajni, w garażu

W każdym z rozdziałów autorzy przybliżają nam styl życia rodzin arystokratycznych przytaczając wiele wspomnień, które dotyczą danego zagadnienia. Jednak proporcje tekstu i źródeł są idealnie wyważone. Teksty źródłowe nie przytłaczają czytelnika, lecz stanowią wiarygodną ilustrację informacji przekazywanych przez Autorów. Ciekawostką jest na przykład omówienie sposobu wychowania dzieci w rodzinach arystokratycznych, gdyż nie było ono nastawione za spełnianie życzeń najmłodszych członków rodziny. To wychowanie nosiło raczej znamiona dość surowej i wymagającej edukacji naznaczonej troską o zdobycie ogłady towarzyskiej, wiedzy i poszanowanie tradycji.

Tekst jest napisany przystępnie i klarownie, a wartka narracja przemawia do czytelnika. Krótko mówiąc, książkę czyta się świetnie. Tekst jest oczywiście bogato ilustrowany, dzięki czemu lektura zyskuje na autentyczności. Niezależnie od wysokiego poziomu merytorycznego książki, ogromnym jej atutem jest właśnie przepiękne wydanie, choć PWN nas do tego przyzwyczaił. Fotografie, podobnie jak przytoczone cytaty, współgrają z tekstem i pozwalają nam odbyć fascynującą podróż w przeszłość.

W książkach zwykle się nie zakochuję, ale ta miałaby u mnie szansę! :)


Autor: Maja i Jan Łozińscy
Wydawnictwo: PWN
Rok wydania: 2013
Liczba stron: 296

 

Maja i Jan Łozińscy, W kurortach przedwojennej Polski. Narty Dancing Brydż

Epoką II Rzeczypospolitej interesowałam się od dawna, na pewno zanim swoje książki poświęcone ówczesnemu stylowi życia zaczęli wydawać Maja i Jan Łozińscy czy Sławomir Koper. Jest to epoka fascynująca, zarówno w ujęciu polityczno-społecznym, jak i cywilizacyjno-kulturalnym. Choć czasy te nie były lekkie, łatwe i przyjemne, to jednak 20 lat istnienia niepodległego państwa polskiego pozostawiło po sobie trwałe ślady i wielkie osiągnięcia. Warto tu wspomnieć chociażby iście sprinterską budowę portu w Gdyni czy rozpoczęcie tworzenia Centralnego Okręgu Przemysłowego. Nie chcę się tu dalej rozwodzić nad może niezbyt stosownymi porównaniami z czasami współczesnymi, ale gdy pomyślę o rozbabranej budowie gazoportu, to porównania z osiągnięciami przeszłości nasuwają się same. Ale ja nie o tym… Mając więc na uwadze swoje zainteresowania, sięgam po książki poświęcone stylowi życia w II RP pióra państwa Łozińskich, gdy tylko natknę się na nie w bibliotece. Ostatnio wpadła mi w ręce pozycja poświęcona przedwojennym kurortom i zapewniła mi ona miłą wieczorną lekturę.

Tym razem autorzy zabierają nas do najpopularniejszych przedwojennych kurortów, gdzie wypoczywali znani i lubiani, ale także coraz liczniejsze rzesze lepiej sytuowanych obywateli. Chociaż bowiem turystyka stała się w owym czasie naprawdę powszechna, to jednak nie dotyczyła warstw najbiedniejszych. Mowa więc o rozrywkach i wypoczynku klasy średniej i wyższej. 

Autorzy przedstawiają najsłynniejsze ówczesne kurorty, czyli Zakopane i Krynicę Górską, które ukształtowały swój własny rytm życia i miały stałych bywalców i miłośników, którzy nadawali ton życiu miejscowej elity. Dość wspomnieć Witkacego czy Rafała Malczewskiego. 

Książka ta jednak przypomina również mniej znane obecnie uzdrowiska na Kresach Wschodnich, które w okresie II RP cieszyły się ogromną popularnością z uwagi na piękno krajobrazu i walory klimatyczne. Możemy więc przenieść się w wyobraźni do Truskawca, Jaremcza, Zaleszczyk, Druskiennik. Obecnie mało one przypominają swoje międzywojenne wcielenie, tym bardziej ciekawi nas ich wspomnienie z okresu świetności… Autorzy przypominają również inne miejscowości, które zyskały uznanie turystów w okresie II RP, jak chociażby Kazimierz Dolny czy kurorty nadmorskie. 

Ciekawym epizodem wspomnianym przez autorów jest istnienie pewnego pociągu turystycznego uruchomionego przez PKP na początku lat 30-tych, który potocznie zwano „Narty-Dancing-Brydź”. Główna trasa zaczynała się w Krakowie, biegła wzdłuż Wisły do Zakopanego i Krynicy, potem pociąg jechał od Rymanowa do granicy polsko - ukraińskiej, do miejscowości Sianki, znajdującej się u stóp Czarnohory. W nocy podróżni spali w pociągu i przemieszczali się z jednego kurortu do następnego, a w dzień szaleli na nartach w kolejnych miejscowościach. Co to była za zabawa! Pociągi te były świetnie wyposażone i elegancko urządzone z luksusowymi restauracjami, sypialniami i kabinami kąpielowym. Tylko właściciele pensjonatów byli nieco mniej zadowoleni. :) 

Wydawnictwo nie jest zbyt obszerne, a jego istotnym walorem są liczne fotografie dokumentujące życie w kurortach oraz styl życia urlopowiczów w pięknych okolicznościach przyrody. Nie znajdziemy tu pogłębionych analiz, książka Mai i Jana Łozińskich raczej „ślizga się” po powierzchni, sygnalizuje tematy, prezentuje anegdotki związane z uzdrowiskowym życiem i zachęca do dalszych poszukiwań. Dla mnie była to miła lektura na jeden wieczór. :) 

Autor: Maja i Jan Łozińscy

Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN

Rok wydania: 2012

Liczba stron: 184 

Maja Łozińska, Smaki Dwudziestolecia

Polskie Dwudziestolecie Międzywojenne święci obecnie triumfy. Co chwila ukazują się wydawnictwa przybliżające wydarzenia, ludzi, miejsca i rozmaite aspekty życia w tamtych latach. Krótko mówiąc, ta epoka jest obecnie w modzie! Szczególne miejsce zajmują tutaj pozycje Wydawnictwa Naukowego PWN, a uznanymi autorami zgłębiającymi meandry obyczajowe tych lat są Maja i Jan Łozińscy. Nic więc dziwnego, że obyczaje kulinarne również doczekały się swojej publikacji autorstwa żeńskiej połowy małżeńskiego duetu

„Smaki Dwudziestolecia” podzielone są na kilka rozdziałów tematycznych, w których autorka stara się odmalować specyfikę tamtych lat i przedstawić zmiany, jakie zaszły w obyczajach kulinarnych obywateli II Rzeczypospolitej. Pierwsze rozdziały prezentują obyczaje panujące w gospodarstwach domowych, jak jedzono, jak robiono zakupy spożywcze, jak powoli zmieniały się nawyki żywnościowe Polaków. Autorka korzystając z ówczesnej prasy oraz wydawnictw książkowych koncentruje się głównie na mieszkańcach miast okazjonalnie wspominając żywienie na dworach ziemiańskich, a zupełnie rzadko dotyka tematu egzystencji i sposobu odżywiania ludności wiejskiej. Domyślam się jednak, że ta preferencja wynika głównie z większej dostępności informacji o życiu miast niż wsi, ponadto nie jest to praca naukowa, ale literatura popularna mająca nam wskazać, jak wkraczały na stoły naszych przodków nowoczesne nawyki żywieniowe i jak wiele zmieniło się w miastach w porównaniu do życia we dworze, gdzie starano się jednak kultywować XIX-wieczne tradycje obfitych posiłków i gościnności.

Typowo miejskimi rozrywkami stały się wizyty w kawiarniach i restauracjach, które stały się miejscem, gdzie pulsowało życie kulturalne, a anegdoty o najsławniejszych bywalcach przetrwały w zbiorowej pamięci do dziś! Dość wspomnieć nazwiska Franciszka Fiszera czy Bolesława Wieniawy-Długoszewskiego, by wiedzieć, co mam na myśli.:) Ostatni rozdział dotyczy bankietów, które w owym czasie odgrywały wielką rolę w życiu towarzyskim stolicy, również w jej życiu oficjalno-urzędowym. Z upodobania do życia towarzyskiego i oficjalnych przyjęć słynął Prezydent Ignacy Mościcki.

Książka jest pięknie wydana, tekstowi towarzyszą udane zdjęcia, a czytelnik może się z przyjemnością udać na rekonesans do przedwojennych kuchni, sklepów, restauracji czy kawiarni. Książka pobudza ciekawość i wyobraźnię. Zachęca do dalszych poszukiwań, choćby w bibliotekach cyfrowych, gdzie można odnaleźć przedwojenne tytuły z artykułami i notkami dotyczącymi życia codziennego. Maja Łozińska czerpała z tych źródeł obficie i udało jej się pokazać ten kulinarno-rozrywkowy fragment ówczesnej rzeczywistości.

Nie czytałam pozostałych książek Autorki, nie mogę więc ocenić, czy i na ile następuje „zazębianie się” prezentowanych w kolejnych książkach zagadnień. Sądzę jednak, że prawdopodobieństwo jest dość wysokie, mając na uwadze, że oprócz „Smaków…” wydane zostały również „Bale i bankiety Drugiej Rzeczpospolitej” czy „W przedwojennej Polsce. Życie codzienne i niecodzienne”. Ponieważ jednak była to moja pierwsza książka autorstwa Mai Łozińskiej czuję się zachęcona do kontynuacji znajomości z jej twórczością. Sądzę, że moda na Dwudziestolecie nadal będzie trwała jeszcze długo, a my będziemy mieli jeszcze okazję poznać również inne sfery życia ówczesnego społeczeństwa II Rzeczypospolitej.

Autor: Maja Łozińska
Wydawnictwo: Wydawnictwo Naukowe PWN
Rok wydania: 2011
Liczba stron: 184