czwartek, 7 listopada 2013

Małgorzata Baranowska o Warszawie




Małgorzata Baranowska, "Pamiętnik mistyczny"
wyd. słowo/obraz/terytoria, 1998


"W Warszawie powojennej niebo zaczynało się tuż nad ziemią bardzo często, albo w zębate ruiny wycinało się i odcinało. Dorośli robili wszystko, żeby niebo zasłonić domami. Ale jak się potajemnie wdrapało na rusztowanie, a rusztowań było więcej niż czegokolwiek, ale nie więcej niż cegieł, to się dogoniło i znów blisko. Oczywiście ciekawe rusztowania, a jednak czasem strach, że niebo się daje meblować i rozpychać, jak przezroczyste ciasto. Potem, kiedy budowano Pałac Kultury, zrozumieć było trudno, jak się te żelazne patyki na wietrze trzymają. A najpierw dziura niewyobrażalna w ziemi." (s. 73)
 
 
"Teraz, zupełnie niedawno, na rogu Chałubińskiego i Alei Jerozolimskich dobiegł mnie zapach najbliższy. Wyraźnie poczułam się w czasie dzieciństwa i zaraz potem widok. Miasto znowu usiłowało mnie zniewolić, usiłowało mnie wciągnąć w tamten czas, który ujawnił mi swoją niejednorodność i raz na zawsze mnie w niej zostawił. Dom, dom, o który wybuchały niezliczone kłótnie - data zbudowania 1902 - był burzony, rozbierany ze swych jasnych, pulchnych aniołków z girlandą, ze swej małej brzozy w rynnie, ze swojej tajemnicy ciemnego aż do czarności rynku.
Odsłoniło się to, co frapowało mnie całe dzieciństwo i co zostało dla mnie do dziś zasadą istnienia świata. Na różnych piętrach, na pionowej wewnętrznej ścianie, poprzegradzanej kratą ułożoną z cegieł, ukazały się różnokolorowe prostokąty ścian poszczególnych mieszkań. Każdy z nich miał inny kolor. Raz były to farby, raz tapety. Nawet kiedy już nic nie zostało z osobistego charakteru wyposażenia tych wnętrz, to jednak kolor dawał poczucie tej odrębności, jedyności i zamkniętości. (...) Przerażało mnie i zachwycało, że w tym samym czasie przedzielone paroma cegłami dwa, trzy, cztery, w końcu niezliczone kolory kładły się obok siebie, dalej od siebie i jeszcze dalej od siebie, nic o sobie nie wiedząc. Nie gryzły się ani nie dopełniały, bo były zamknięte w sobie, w jakichś całościach, nie mogły się spotkać." (strony 88-89)
 
 
"Pamięć jest cechą najbardziej charakterystyczną tego miasta. Ono tylko dzięki niej żyje. Świeżej pamięci jeszcze palących się domów nie mam, bo jak, ale wiem i słyszę ciągle ułamki tajemnic albo może jawności jego życia. Już, powiedzmy, dwudziestego pierwszego stycznia czy dwudziestego któregoś, jak ktoś się posuwał Krakowskim Przedmieściem, widzieć musiał ruch na Uniwersytecie. Widział te zwały, szczerby w przestrzeni, a przedtem jeszcze, nim się dotarło do środka miasta, trzeba było przejść tyle ulic, gdzieniegdzie piwnice były jeszcze ciepłe i oddychały gorączką w śniegu. Od Pruszkowa, jak się szło torami, podkładami - a śnieg był nierealnie cichy, śnieg był taki sam jak zawsze - kiedy się jeszcze było między Pruszkowem a miastem, przykrywał niewiadome. Zobaczyć, wrócić. Dwa niepokonane pragnienia mieszkańców." (s. 108)

 
"Zastałam Warszawę, na oko zwyczajną, ale niepokojąca jej podwójność ciągle się zaznaczała. Tam, gdzie ja widziałam ulicę, ktoś wyjście z kanału, przejście ze Starówki albo coś, tam gdzie ja skwer, ktoś cmentarz, tam gdzie ja cmentarz, ktoś pole bitwy albo kryjówkę, tam gdzie ja widziałam doły i wzgórki, ktoś kilkupiętrową kamienicę. Czułam się strasznie. Jakbym szła przez mury, ciała, zdarzenia." (s. 169)

8 komentarzy:

  1. Ogromny żal, że to piękne przedwojenne miasto spotkał tak dramatyczny los.
    To do dzisiaj boli tych, którzy przetrwali w niej ub powrócili do niej .
    Dzisiaj to już jest inne miasto.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Tamtego, przedwojennego miasta, "Paryża Północy", już nie ma. Można odnaleźć tylko odpryski tamtego świata, niestety...

      Usuń
  2. Piękne fragmenty... Nawet dla mnie, osoby, która w Warszawie była w sumie z 5 razy w życiu (wliczając w to pobyty na lotnisku...)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. W Warszawie trudno się zakochać od razu. Trzeba ją trochę poznać. Mnie to zajęło kilka lat :)

      Usuń
  3. Mam tej autorki książkę "Warszawa" z serii "A to Polska właśnie". Piękna książka o mieście ukochanym i bliskim i tę fascynację autorki widać na każdej karcie. Tej książki nie znam, ale cytaty, które wybrałaś potwierdzają, że M. Baranowska jest zafascynowana historią stolicy. A przecież z urodzenia jest krakowianką! :)) Jak widać to nie przeszkadza.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. W "Pamiętniku mistycznym" autorka wspomina, że do Warszawy przybyła ze Śląska w 1948 r., gdy miała 3 lata. Widać wyraźnie, że to miasto ją fascynowało przez całe życie.

      Usuń
  4. To naprawdę miło czytać, kiedy ktoś darzy jakieś miejsce na ziemi takim uczuciem. Co do Warszawy mam uczucia dość rozbieżne, jest kilka miejsc, które kocham, są miejsca, które darzę sentymentem i cała masa miejsc szaro-burych i betonowo-szklanych, które mnie zasmucają. A pani pisze pięknie i chciałabym dojrzeć Warszawę jej oczami, nawet, jeśli czasami byłoby to spojrzenie pełne bólu lat minionych.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Warszawa to trudne miasto. :) Często może denerwować, a czasem zachwycać:)

      Usuń

Ze względu na nasilony ostatnio napływ spamu, możliwość komentowania przez użytkowników anonimowych została zablokowana.
Niestety, nie zawsze jestem w stanie od razu odpowiedzieć na komentarz. Dziękuję za wyrozumiałość i komentowanie. :)

Autorzy

Agopsowicz Monika Albaret Celeste Albom Mitch Alvtegen Karin Austen Jane Babina Natalka Bachmann Ingeborg Baranowska Małgorzata Becerra Angela Beekman Aimee Bek Aleksander Bellow Saul Bennett Alan Bobkowski Andrzej Bogucka Maria Bonda Katarzyna Brabant Hyacinthe Braine John Brodski Josif Calvino Italo Castagno Dario Cegielski Tadeusz Cejrowski Wojciech Cherezińska Elżbieta Cleeves Ann Courtemanche Gil Crummey Michael Cusk Rachel Czapska Maria Czarnyszewicz Florian Dallas Sandra de Blasi Marlena Didion Joan Dmochowska Emma Doctorow E.L. Domańska-Kubiak Irena Dostojewska Anna Drinkwater Carol Druckerman Pamela Dunlop Fuchsia Edwardson Ake Evans Richard Fadiman Anne Faulkner William Fiedler Arkady Fletcher Susan Fogelström Per Anders Fønhus Mikkjel Fowler Karen Joy Franzen Jonathan Frayn Michael Fryczkowska Anna Gaskell Elizabeth Gilmour David Giordano Paolo Goetel Ferdynand Goethe Johann Wolfgang Gołowkina Irina Grabowska-Grzyb Ałbena Grabski Maciej Green Penelope Grimes Martha Grimwood Ken Gunnarsson Gunnar Gustafsson Lars Gutowska-Adamczyk Małgorzata Guzowska Marta Hagen Wiktor Hamsun Knut Hejke Krzysztof Herbert Zbigniew Hill Susan Hoffmanowa Klementyna Holt Anne Hovsgaard Jens Hulova Petra Ishiguro Kazuo Iwaszkiewicz Jarosław Iwaszkiewiczowa Anna Jaffrey Madhur Jakowienko Mira Jamski Piotr Jaruzelska Monika Jastrzębska Magdalena Jersild Per Christian Jörgensdotter Anna Jurgała-Jureczka Joanna Kaczyńska Marta Kallentoft Mons Kanger Thomas Kanowicz Grigorij Karon Jan Karpiński Wojciech Kaschnitz Marie Luise Kolbuszewski Jacek Komuda Jacek Kościński Piotr Kowecka Elżbieta Kraszewski Józef Ignacy Kroh Antoni Kruusval Catarina Krzysztoń Jerzy Kuncewiczowa Maria Kutyłowska Helena Lackberg Camilla Lanckorońska Karolina Lander Leena Larsson Asa Lehtonen Joel Lupton Rosamund Lurie Alison Ładyński Antonin Łopieńska Barbara Łozińska Maja Łoziński Mikołaj Mackiewicz Józef Magris Claudio Malczewski Rafał Maloney Alison Małecki Jan Manguel Alberto Mankell Henning Mann Wojciech Mansfield Katherine Marai Sandor Marias Javier Marinina Aleksandra Marklund Liza Marquez Gabriel Masłoń Krzysztof Mazzucco Melania Meder Basia Meller Marcin Meredith George Michniewicz Tomasz Miłoszewski Zygmunt Mitchell David Mizielińscy Mjaset Christer Mrożek Sławomir Mukka Timo Murakami Haruki Musierowicz Małgorzata Musso Guillaume Muszyńska-Hoffmannowa Hanna Nair Preethi Nesbø Jo Nicieja Stanisław Nothomb Amelie Nowakowski Marek Nowik Mirosław Obertyńska Beata Oksanen Sofi Ossendowski Antoni Ferdynand Paukszta Eugeniusz Pawełczyńska Anna Pezzelli Peter Pilch Krzysztof Platerowa Katarzyna Plebanek Grażyna Płatowa Wiktoria Proust Marcel Pruszkowska Maria Pruszyńska Anna Quinn Spencer Rabska Zuzanna Rankin Ian Rejmer Małgorzata Reszka Paweł Rutkowski Krzysztof Rylski Eustachy Sadler Michael Safak Elif Schirmer Marcin Seghers Jan Sobański Antoni Staalesen Gunnar Stanowski Krzysztor Stasiuk Andrzej Stec Ewa Stenka Danuta Stockett Kathryn Stulgińska Zofia Susso Eva Sypuła-Gliwa Joanna Szabo Magda Szarota Piotr Szczygieł Mariusz Szejnert Małgorzata Szumska Małgorzata Terzani Tiziano Theorin Johan Thompson Ruth Todd Jackie Tomkowski Jan Tristante Jeronimo Tullet Herve Velthuijs Max Venclova Tomas Venezia Mariolina Vesaas Tarjei Wachowicz-Makowska Jolanta Waltari Mika Wałkuski Marek Wańkowicz Melchior Warmbrunn Erika Wassmo Herbjørg Wasylewski Stanisław White Patrick Wiechert Ernst Wieslander Jujja Włodek Ludwika Zevin Gabrielle Zyskowska-Ignaciak Katarzyna
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...