piątek, 12 września 2014

Kresy zaklęte w książkach - nowy projekt




 
Kresy – słowo niosące ze sobą tęsknotę, sentyment, piękne wspomnienie szlacheckich dworków, patriotyzmu i bogobojności… W sensie geograficznym Kresy Wschodnie, bo o nich tutaj mowa, to tereny położone na wschód od Linii Curzona. W literaturze określenie to użyte zostało prawdopodobnie po raz pierwszy przez Wincentego Pola w poematach Mohort z 1854 i Pieśni o ziemi naszej.

 W latach komunizmu i dominacji wschodniego sąsiada nie tylko dyskusja o historii tych ziem była zakazana, ale nawet ich wspomnienie. Dopiero od niedawna pojawiają się pozycje książkowe, które przypominają tragiczne dzieje polskich rodzin zamieszkałych na tych terenach. Przywołują one również wspomnienie obyczajów, stylu życia, jaki dominował na tych terenach wśród mieszkańców tych ziem i ich stosunków z tamtejszymi chłopami. Nasza wiedza jest ciągle jednak niewystarczająca.

Chociaż przeczytałam kilka książek o kresowych losach, to uderzyło mnie, jak mała jest nasza świadomość straty, tego, co się wydarzyło poczynając od 1917 roku. Przecież już wtedy, w momencie wybuchu rewolucji bolszewickiej i będącej jej następstwem wojny polsko-sowieckiej spora część Kresów nie znalazła się w granicach II RP, a tamtejsi przesiedleńcy musieli odbudować swoje życie na nowo.

Kolejny cios zadały wydarzenia podczas II wojny światowej i oddanie Polski w nowych granicach w ręce sowieckiego giganta.
Jak pięknie napisała Beata (prowadząca blog Szczur w antykwariacie) „Kresy słynęły niegdyś z tolerancji, gdyż była to ojczyzna wielu narodów, języków, religii i kultur. W XX wieku dwa totalitaryzmy sprawiły, że stały się grobem wielu tysięcy ludzi, jednym z najbardziej zniszczonych i skrwawionych regionów Europy, ziemią okradzioną z tysięcy bezcennych dzieł architektury i sztuki.”
 
Siła oddziaływania wydawnictw emigracyjnych, które poruszały tematykę kresową, była niewielka, jako że wydawnictwa te nie docierały jednak do ogółu społeczeństwa. Dopiero po 1989 r. zaczęły pojawiać się wspomnienia, książki poruszające tę tematykę. Przyznać jednak należy, że wiele z nich nadal jest trudno dostępnych z mało zrozumiałych dla mnie powodów. Próżno też – poza „Nad Niemnem” - szukać tematyki kresowej w programach szkolnych czy liście lektur szkolnych.

To wszystko skłoniło mnie do podjęcia inicjatywy stworzenia odrębnego bloga, na którym możliwe będzie umieszczanie recenzji i opinii na temat książek poruszających tematykę kresową. Projekt jest bezterminowy, nie ma wymogów, co do ilości przeczytanych książek. Byłabym szczęśliwa, gdyby mogły tu się ukazać również recenzje książek, które już ukazały się na blogach wcześniej. Będę wdzięczna za Wasze pozwolenie umieszczania w tym miejscu w sieci Waszych tekstów, które dotyczyły / będą dotyczyć lektur mówiących o Kresach Wschodnich Rzeczypospolitej.

To ma być miejsce, w którym możemy spróbować stworzyć listę książek dotykających tego zagadnienia – beletrystyki, wspomnień, pozycji naukowych, również książek podróżniczych śladami naszej historii. Liczę bardzo na Wasze propozycje uzupełnienia  listy lektur kresowych, którą udało mi się przygotować.

Nie chciałabym się zamykać na inne możliwości, nie wykluczam więc opcji zamieszczania tutaj relacji z podróży na ziemie kresowe, zdjęć czy informacji mających inny charakter niż recenzje. Zobaczymy, co przyszłość przyniesie.:)

Mam nadzieję, że uda się choćby częściowo zgromadzić w tym miejscu opinie blogerów o książkach, które przyczynią się do odzyskania pamięci o przeszłości, trudnej, wzniosłej, czasem sielskiej, często tragicznej i okrutnej, a na pewno niełatwej. Nie jestem jednak geniuszem, czas również mam ograniczony i być może pomysł, który przyjęłam wymaga udoskonaleń. Będę wdzięczna za wszelkie uwagi i chęć pomocy. Każda dodatkowa para rąk się przyda.

Na razie stworzyłam bardzo amatorski banerek (u góry). Jeśli zechcecie go umieścić na swojej stronie i rozpropagować to nowe dziecko blogowe, które mam nadzieję zyska sobie więcej opiekunów niż tylko moja skromna osoba, będzie mi bardzo miło. Nowy blog znajdziecie tutaj:

 
P.S. Dziękuję Beacie i Guciamal za cenne uwagi i wsparcie. :) 

38 komentarzy:

  1. Ja bardzo chętnie dołączę. od czasu do czasu czytam pozycje związane z Kresami. Banerek póżniej zamieszczę na blogu:) Świetny pomysł.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Super! Bardzo się cieszę. Pamiętam Twoją recenzję "Ludzi z Kresów" Marii Boguckiej. Rozumiem, że można będzie zamieścić jej tekst na blogu? Może jeszcze coś się znajdzie. :)

      Usuń
  2. Wspaniały pomysł! Tematyka kresowa jest mi bardzo bliska i już lubię Twoje nowe blogowe dziecko - literackiekresy.blogspot.com.
    Idę oglądać...:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Bardzo się cieszę, że ten pomysł Ci się podoba.:) Oczywiście wiem, że Kresy są Ci bliskie. Nawet wynotowałam już sobie kilka Twoich recenzji książek dotyczących tej tematyki. :)

      Usuń
  3. Brawo za ten pomysł.
    Może nie czytam zbyt wiele z tej tematyki, ale kresy mnie żywo obchodzą a już mam coś przeczytanego i opisanego czym mogła bym zacząć, druga przeczytana też ma pewne związki z kresami a poza tym mam do przeczytania też coś więc cieszy mnie ten projekt i chętnie przystąpię.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję! Przeglądając Twojego bloga (tak, tak, dokonałam drobnego researchu:))) znalazłam recenzję książki Mateusza Jantara "Zmowa" i chyba można ją uznać za pasującą do tematyki kresowej. Jeśli w najbliższym czasie szykują się nowe recenzje to tylko mogę się cieszyć, że trafiłam z propozycją :) Czyli mogę Cię dopisać do uczestników nowego projektu? :)

      Usuń
    2. Właśnie o Jantarze myślałam na początek.
      Tak, możesz mnie dopisać.

      Usuń
    3. Mój Jantar na razie nie mieści się w krainach, które wymieniłaś, bo to Litwa.

      Usuń
    4. Wileńszczyzna to oczywiście Kresy i książka jak najbardziej się kwalifikuje. Po prostu nie zdążyłam stworzyć odpowiedniej zakładki na blogu. :)

      Usuń
    5. Też tak pomyślałam, że powstanie kolejna zakładka.

      Usuń
  4. Świetny pomysł! Z przyjemnością dołączę się.
    Warto zwrócić uwagę na zmianę znaczenia słowa "Kresy". Tak jak napisałaś dziś rozumiemy pod tym pojęciem tereny za linią Curzona. W dwudziestoleciu międzywojennych też mówiono "Kresy", ale miano w wtedy na myśli ziemie utracone na mocy traktatu ryskiego.
    Książki z tego projektu mają dotyczyć Kresów w szerszym czy węższym znaczeniu?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję za miłe słowa i akces. Zaraz Cię dopiszę. :)
      Książką, która mnie poruszyła na tyle, że zdecydowałam się na stworzenie nowego bloga, były wspomnienia prof. Pawełczyńskiej o losach jej przodków na Podolu. Tak więc pisząc "Kresy" rozumiem je szerzej. :)

      Usuń
  5. Wspaniała inicjatywa! Będę podczytywać. Gdyby nie moje okrutne ograniczenia czasowe, włączyłabym się z przyjemnością, bo "kresowa" półka pęka w szwach. Życzę wspaniałych lektur i zachęcających recenzji:) Trzymam kciuki:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Szkoda, że nie możesz się bardziej zaangażować, ale rozumiem, że będzie można opublikować na blogu teksty Twoich recenzji dotyczących książek "kresowych"? Pozdrawiam.

      Usuń
    2. Oczywiście! Bierz, co się przyda:) O Kresach trzeba mówić dużo i głośno. Teraz zajęłam się zachodem, ale na wschód wrócę z pewnością.

      Usuń
  6. Wiedziałam, że Twój projekt wzbudzi zainteresowanie, a nawet entuzjazm:) Widzę, że już kilka osób się przyłączyło! Jutro napiszę o nim na swoim blogu i banerek zamieszczę. Dziękuję za przywołanie mojej skromnej osoby w pierwszym wpisie. Życzmy sobie wytrwałości, by pomysł kwitł:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Mam nadzieję, że projekt nie będzie "mój", tylko "nasz" :) Dzięki za życzliwe spojrzenie. :)

      Usuń
  7. To piękna inicjatywa. Z pewnością będę obserwować i kibicować całym sercem. Przede wszystkim życzę powodzenia!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję! I od razu uśmiecham się o "Magdulkę" :)

      Usuń
  8. Moje zdanie znasz, aktywniej się włączę z propagowaniem i banerkiem, jak wrócę, bo za szybko pochwaliłam internet, że śmiga, gdy tymczasem on zdechł :( Pozdrawiam znad Sekwany

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Wypoczywaj, zwiedzaj, czerp pełnymi garściami z czasu wolnego w pięknych miejscach. Czekam (i zapewne nie tylko ja) na Twój powrót i relację. Internet to tylko narzędzie. :)

      Usuń
  9. Zastanawiam się ale chyba na Kresy się skuszę , temat ciekawy zawsze obiecuję sobie większe nim zainteresowanie i niewiele z tego wychodzi. Może to mnie zmobilizuje.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Cieszę się i dopisuję Cię do listy uczestników. :)

      Usuń
  10. Ciekawy projekt, będę podglądać i już dałam na fb u siebie i w zakładce wyzwania :) Powodzenia!

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Cieszę się:) Mogę Cię dopisać do uczestników czy raczej nie?

      Usuń
  11. Niezbyt często trafiam na takę tematykę. W moich lekturach Kresy pojawiły się przy okazji drugiego tomu cyklu "Parabellum" Remigiusza Mroza i cyklu "Opowieść kresowa" Edwarda Łysiaka.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. A ja w ogóle nie znam tych tytułów. :) Po przeczytaniu Twoich recenzji wydaje mi się, że najbardziej pasowałaby "Opowieść kresowa Michał" E. Łysiaka i dołączę ją do wykazu. Czy mogłabym przytoczyć tekst recenzji na blogu?

      Usuń
  12. To świetny pomysł i cenna inicjatywa - gratuluję :)
    Wstawiłam banerek u siebie i będę stale czytać nowe wpisy, ale sama raczej nie zgłoszę się do współtworzenia bloga. Ze względu na to, że nie podejmuję się pisania recenzji (brak czasu i świadomość własnych braków). Co prawda kilka książek z tej tematyki przeczytałam i czekają na blogowe wzmianki, ale moje posty to zaledwie kilka osobistych zdań. Zapisy wrażeń, a nie rzetelna i dogłębna recenzja.
    Pozdrawiam :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Czasem, nawet kilka zdań opinii o książce może zachęcić do jej przeczytania, więc może do nas dołączysz, tym bardziej, że nie ma żadnych wymogów "ilościowych", jeśli chodzi o przeczytane książki i napisane opinie. Równie ważny jest wkład w uzupełnienie listy lektur. Jeśli mogłabyś np.. wskazać, które książki M. Rodziewiczówny są najbardziej reprezentatywne w opisie kresowej rzeczywistości, to byłabym wdzięczna. Oczywiście inne propozycje wydawnictw "kresowych" również są mile widziane. :)

      Usuń
  13. Po namyśle zdecydowałam się dołączyć - dziękuję za zaproszenie :). Zawsze odstrasza mnie słowo "recenzja", tak powszechnie używane i chyba nadużywane w wielu przypadkach blogowych, gdzie posty nijak się mają do prawdziwej recenzji.

    Z kresowych książek Rodziewiczówny wymieniłabym przede wszystkim powieści "Dewajtis", "Czahary", "Gniazdo Białozora", "Florian z Wielkiej Hłuszy", "Kądziel" oraz nowele "Niedobitowski z granicznego bastionu". To z tych, które przeczytałam (jeszcze kilka pozycji mi zostało). Chociaż byłabym ostrożna z uznawaniem ich za najbardziej reprezentatywne w opisie kresowej rzeczywistości. Jak zawsze u Rodziewiczówny musimy brać poprawkę na jej subiektywne spojrzenie oraz emocjonalną ocenę tamtych warunków i stosunków społecznych.. Bardziej zakwalifikowałabym je do "kresowych" ze względu na miejsce akcji i realia.

    Z innych wydawnictw to tak z pamięci podam ostatnio przeczytaną - Wanda Trzeciecka "Wspomnienia z Kresów".

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. To świetnie! Przesłałam już zaproszenie do współtworzenia bloga.:) Książkę W. Trzecieckiej już wpisałam na listę lektur.

      Usuń
  14. Cudowna, wspaniała inicjatywa, warta tego, by ją rozpropagować. Osobiście nie szukam specjalnie książek o tej tematyce, ale czasami coś się trafi, za to moja mama ma przebogatą bibliotekę na ten temat i na pewno polecę jej "Kresy zamknięte w książkach".

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Bardzo dziękuję za miłe słowa! Przyznam, że w swojej karierze blogowej przeczytałam chyba ze cztery książki dotyczące Kresów, wynik nie jest więc imponujący. Wydaje mi się jednak, że warto te książki promować, aby dotarły do jak najszerszej rzeszy czytelników. Moje cztery opinie to mniej niż kropla w morzu, ale mam nadzieję, że na nowym blogu uda się zebrać opinie o całkiem sporej ilości książek, no i zaproponować ciekawą i różnorodną listę lektur. :)

      Usuń
    2. Jak coś przeczytam i opiszę, to na pewno Ci podeślę. Mam ciągle w zamyśle recenzję "Wojny Klary", ale to taka książka, do której omawiania ciężko się zabrać...

      Usuń
  15. Świetny projekt! Gratuluję! Już sobie wrzuciłam nowy blog do zakładek. Chętnie przyłączę się do Twojego projektu i jak tylko coś przeczytam z tej tematyki, to Ci podrzucę. :-) Banerek też sobie zabrałam. :-)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję za miłe słowa! Zaraz Ci wyślę zaproszenie do współtworzenia nowego bloga :)

      Usuń

Ze względu na nasilony ostatnio napływ spamu, możliwość komentowania przez użytkowników anonimowych została zablokowana.
Niestety, nie zawsze jestem w stanie od razu odpowiedzieć na komentarz. Dziękuję za wyrozumiałość i komentowanie. :)

Autorzy

Agopsowicz Monika Albaret Celeste Albom Mitch Alvtegen Karin Austen Jane Babina Natalka Bachmann Ingeborg Baranowska Małgorzata Becerra Angela Beekman Aimee Bek Aleksander Bellow Saul Bennett Alan Bobkowski Andrzej Bogucka Maria Bonda Katarzyna Brabant Hyacinthe Braine John Brodski Josif Calvino Italo Castagno Dario Cegielski Tadeusz Cejrowski Wojciech Cherezińska Elżbieta Cleeves Ann Courtemanche Gil Crummey Michael Cusk Rachel Czapska Maria Czarnyszewicz Florian Dallas Sandra de Blasi Marlena Didion Joan Dmochowska Emma Doctorow E.L. Domańska-Kubiak Irena Dostojewska Anna Drinkwater Carol Druckerman Pamela Dunlop Fuchsia Edwardson Ake Evans Richard Fadiman Anne Faulkner William Fiedler Arkady Fletcher Susan Fogelström Per Anders Fønhus Mikkjel Fowler Karen Joy Franzen Jonathan Frayn Michael Fryczkowska Anna Gaskell Elizabeth Gilmour David Giordano Paolo Goetel Ferdynand Goethe Johann Wolfgang Gołowkina Irina Grabowska-Grzyb Ałbena Grabski Maciej Green Penelope Grimes Martha Grimwood Ken Gunnarsson Gunnar Gustafsson Lars Gutowska-Adamczyk Małgorzata Guzowska Marta Hagen Wiktor Hamsun Knut Hejke Krzysztof Herbert Zbigniew Hill Susan Hoffmanowa Klementyna Holt Anne Hovsgaard Jens Hulova Petra Ishiguro Kazuo Iwaszkiewicz Jarosław Iwaszkiewiczowa Anna Jaffrey Madhur Jakowienko Mira Jamski Piotr Jaruzelska Monika Jastrzębska Magdalena Jersild Per Christian Jörgensdotter Anna Jurgała-Jureczka Joanna Kaczyńska Marta Kallentoft Mons Kanger Thomas Kanowicz Grigorij Karon Jan Karpiński Wojciech Kaschnitz Marie Luise Kolbuszewski Jacek Komuda Jacek Kościński Piotr Kowecka Elżbieta Kraszewski Józef Ignacy Kroh Antoni Kruusval Catarina Krzysztoń Jerzy Kuncewiczowa Maria Kutyłowska Helena Lackberg Camilla Lanckorońska Karolina Lander Leena Larsson Asa Lehtonen Joel Lupton Rosamund Lurie Alison Ładyński Antonin Łopieńska Barbara Łozińska Maja Łoziński Mikołaj Mackiewicz Józef Magris Claudio Malczewski Rafał Maloney Alison Małecki Jan Manguel Alberto Mankell Henning Mann Wojciech Mansfield Katherine Marai Sandor Marias Javier Marinina Aleksandra Marklund Liza Marquez Gabriel Masłoń Krzysztof Mazzucco Melania Meder Basia Meller Marcin Meredith George Michniewicz Tomasz Miłoszewski Zygmunt Mitchell David Mizielińscy Mjaset Christer Mrożek Sławomir Mukka Timo Murakami Haruki Musierowicz Małgorzata Musso Guillaume Muszyńska-Hoffmannowa Hanna Nair Preethi Nesbø Jo Nicieja Stanisław Nothomb Amelie Nowakowski Marek Nowik Mirosław Obertyńska Beata Oksanen Sofi Ossendowski Antoni Ferdynand Paukszta Eugeniusz Pawełczyńska Anna Pezzelli Peter Pilch Krzysztof Platerowa Katarzyna Plebanek Grażyna Płatowa Wiktoria Proust Marcel Pruszkowska Maria Pruszyńska Anna Quinn Spencer Rabska Zuzanna Rankin Ian Rejmer Małgorzata Rutkowski Krzysztof Rylski Eustachy Sadler Michael Safak Elif Schirmer Marcin Seghers Jan Sobański Antoni Staalesen Gunnar Stanowski Krzysztor Stasiuk Andrzej Stec Ewa Stenka Danuta Stockett Kathryn Stulgińska Zofia Susso Eva Sypuła-Gliwa Joanna Szabo Magda Szarota Piotr Szczygieł Mariusz Szejnert Małgorzata Szumska Małgorzata Terzani Tiziano Theorin Johan Thompson Ruth Todd Jackie Tomkowski Jan Tristante Jeronimo Tullet Herve Velthuijs Max Venezia Mariolina Vesaas Tarjei Waltari Mika Wałkuski Marek Wańkowicz Melchior Warmbrunn Erika Wassmo Herbjørg White Patrick Wiechert Ernst Wieslander Jujja Włodek Ludwika Zevin Gabrielle Zyskowska-Ignaciak Katarzyna
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...