wtorek, 1 marca 2011

Paolo Giordano, Samotność liczb pierwszych



„Liczby pierwsze dzielą się tylko przez 1 i przez siebie. Stoją na swoich miejscach w nieskończonym szeregu liczb naturalnych, ściśnięte, jak wszystkie, między dwiema innymi liczbami, ale mają w sobie coś, co różni je od innych. To liczby podejrzliwe i samotne, i dlatego fascynowały Mattię. Czasami myślał, że znalazły się przypadkiem w tym ciągu, uwięzione jak perełki nawleczone na nitkę. Podejrzewał też, że i one wolałyby nie różnić się od innych, być zwykłymi liczbami, tylko, że z jakiegoś powodu nie potrafiły.”

To wyjaśnienie pojęcia „liczb pierwszych” obrazuje również sytuację dwojga bohaterów książki Paolo Giordano. Mattia i Alice to młodzi ludzie, którzy poznali się w liceum. Każde z nich doświadczyło w dzieciństwie traumatycznego przeżycia, które naznaczyło ich na całe życie. Mattia w poczuciu winy okalecza swoje ciało, zachowuje się tak, jak gdyby nie zasługiwał na normalne życie; krótkotrwałe wytchnienie znajduje w nauce, jest geniuszem matematycznym, który zresztą przeraża swoich nauczycieli. Alice uważa, że w wyniku wypadku podczas jazdy na nartach w dzieciństwie, jest i pozostanie niedoskonała fizycznie; niszczy więc swoje ciało jeszcze bardziej, aby zemścić się na ojcu, który zmuszał ją do treningów narciarskich i aby mieć satysfakcję namiastki doskonałości – jest anorektyczką. Tych dwoje nawiązuje między sobą osobliwą przyjaźń, która być może mogłaby być czymś więcej, ale zawsze coś staje na przeszkodzie. Wydaje się zresztą, że te dwie osoby nie mogłyby stanowić pary. Oni są razem, lecz zawsze osobno. Autor porównuje ich relacje do liczb pierwszych zawsze oddzielonych od siebie liczbą naturalną.  Ta paralela konsekwentnie – może zbyt konsekwentnie - przewija się przez całą powieść. Oto cytat obrazujący ich relację:

„Lata liceum pozostały otwartą raną, która Mattii i Alice wydawała się tak głęboka, że aż niemożliwa do zabliźnienia. Przeszli przez nie w stanie bezdechu, on – odcinając się od świata, ona – czując się przez świat odrzucona, aż do momentu, gdy uświadomili sobie, że właściwie jest im to już obojętne. Skonstruowali swoją przyjaźń, ułomną i asymetryczną, na którą składały się częste oddalenia i długie okresy milczenia; czystą, pustą przestrzeń, do której oboje mogli zawsze wrócić, w której mogli oddychać, gdy mury szkoły stawały się nazbyt ciasne, by nie zauważać zaduchu, jaki w nich panował.”

W swoich wyborach życiowych Mattia i Alice są pozostawieni całkowicie samym sobie. Nie ma wokół nich nikogo. Rozmowy z rodzicami – jeśli do nich dochodzi - są  puste i bez treści. Rodziny bohaterów przedstawione w książce są zatomizowane, nie stanowią wspólnoty czy jakiegokolwiek oparcia dla jej członków w trudnych, nawet dramatycznych sytuacjach życiowych. Wszyscy żyją obok siebie, a nie ze sobą, nie umieją się porozumiewać, pomagać sobie. Ten stan obrazuje cytat dotyczący ojca Alice:

„Poczucie winy, którego przyczyna należała już do innej epoki, nie pozwalało mu narzucić córce swojej woli, sprawiało, że właściwie z nią nie rozmawiał. Czasami myślał sobie, że może nie trzeba wiele, może wystarczy wejść któregoś wieczoru do jej pokoju i powiedzieć… No właśnie: co miałby jej powiedzieć?”

Samotność – to słowo-klucz tej książki.

Niezwykła powieść, która odniosła ogromny sukces medialny. Czy słusznie?  Aż trudno uwierzyć, że jest ona debiutem autora, w dodatku fizyka z wykształcenia. Nie nazwałabym tej powieści „manifestem pokoleniowym”, bo wydaje mi się, że Mattia i Alice nie są osobami, z którymi młodzi ludzie mogliby się identyfikować – są jednak zbyt dziwni. Historię opisaną w książce dość trudno streścić, to seria kolejnych epizodów toczących się na przestrzeni wielu lat, opisanych krótko, zwięźle, bez ozdobników. Może właśnie konstrukcja książki – krótkie rozdziały, precyzyjne słownictwo – sprawia, że czyta się ją bardzo szybko i niesamowicie wciąga. Oceniam tę powieść bardzo wysoko i cieszę się, że miałam okazję ją przeczytać, ale nie sądzę, by była to książka przełomowa.   

Poniżej dwa cytaty, które utkwiły mi w pamięci:

„Po raz pierwszy pomyślała, że cała ta odległość, która ich dzieli, jest po prostu śmieszna. Wiedziała, że on wciąż tam jest, pod tym samym adresem, pod który wysłała do niego parę listów wiele lat wcześniej. Gdyby się gdzieś przeniósł, w jakiś sposób by to odczuła, bo Mattia i ona byli połączeni niewidzialną, elastyczną nicią, zagrzebaną pod stosem nieważnych rzeczy, nicią, która mogła istnieć tylko między dwojgiem takich jak oni: ludzi, którzy znaleźli własną samotność jedno w drugim.”

„Już się nauczył, że wyborów dokonuje się w kilka sekund, a ich skutków doświadcza się przez resztę życia.”

Paolo Giordano (ur. 1982) ukończył fizykę na uniwersytecie w Turynie jako najlepszy student ze swojego rocznika. Współpracuje z organizacją Lekarze bez Granic. Ten nietypowy fizyk, który w wolnych chwilach jest pisarzem, za swój debiut został wyróżniony wieloma prestiżowymi nagrodami, m.in. Premio Strega i Premio Campiello 2008, stał się też jednym z finalistów XVIII edycji Nagrody Włoskiego PEN Clubu. Jest najmłodszym pisarzem, któremu przyznano te wyróżnienia. Trwają prace nad ekranizacją debiutanckiej powieści Paolo Giordano, który jest również współautorem scenariusza. Oficjalna strona autora:  http://www.paologiordano.it/en/







Moja ocena: 5,5 / 6

Autor: Paolo Giordano
Tytuł oryginalny: La solitudine dei numeri primi
Wydawnictwo: WAB
Tłumacz: Alina Pawłowska – Zampino
Liczba stron: 336
Rok wydania: 2010

4 komentarze:

  1. Tak, czytałam... Podobnie jak Ty byłam pod wielkim wrazeniem tej książki. Ciekawe czy autor zda test "drugiego" dzieła?

    OdpowiedzUsuń
  2. Mam nadzieję, że tak :)

    OdpowiedzUsuń
  3. Czytając miałam wrażenie, że autor musiał mieć do czynienia za autystami. W każdym razie bohatera nadawał się do diagnozowania:)

    OdpowiedzUsuń
  4. Ciekawa uwaga, ale zapewne masz rację... Mattia nie jest typowym chłopakiem.

    OdpowiedzUsuń

Ze względu na nasilony ostatnio napływ spamu, możliwość komentowania przez użytkowników anonimowych została zablokowana.
Niestety, nie zawsze jestem w stanie od razu odpowiedzieć na komentarz. Dziękuję za wyrozumiałość i komentowanie. :)

Autorzy

Agopsowicz Monika Albaret Celeste Albom Mitch Alvtegen Karin Austen Jane Babina Natalka Bachmann Ingeborg Baranowska Małgorzata Becerra Angela Beekman Aimee Bek Aleksander Bellow Saul Bennett Alan Bobkowski Andrzej Bogucka Maria Bonda Katarzyna Brabant Hyacinthe Braine John Brodski Josif Calvino Italo Castagno Dario Cegielski Tadeusz Cejrowski Wojciech Cherezińska Elżbieta Cleeves Ann Courtemanche Gil Crummey Michael Cusk Rachel Czapska Maria Czarnyszewicz Florian Dallas Sandra de Blasi Marlena Didion Joan Dmochowska Emma Doctorow E.L. Domańska-Kubiak Irena Dostojewska Anna Drinkwater Carol Druckerman Pamela Dunlop Fuchsia Edwardson Ake Evans Richard Fadiman Anne Faulkner William Fiedler Arkady Fletcher Susan Fogelström Per Anders Fønhus Mikkjel Fowler Karen Joy Franzen Jonathan Frayn Michael Fryczkowska Anna Gaskell Elizabeth Gilmour David Giordano Paolo Goetel Ferdynand Goethe Johann Wolfgang Gołowkina Irina Grabowska-Grzyb Ałbena Grabski Maciej Green Penelope Grimes Martha Grimwood Ken Gunnarsson Gunnar Gustafsson Lars Gutowska-Adamczyk Małgorzata Guzowska Marta Hagen Wiktor Hamsun Knut Hejke Krzysztof Herbert Zbigniew Hill Susan Hoffmanowa Klementyna Holt Anne Hovsgaard Jens Hulova Petra Ishiguro Kazuo Iwaszkiewicz Jarosław Iwaszkiewiczowa Anna Jaffrey Madhur Jakowienko Mira Jamski Piotr Jaruzelska Monika Jastrzębska Magdalena Jersild Per Christian Jörgensdotter Anna Jurgała-Jureczka Joanna Kaczyńska Marta Kallentoft Mons Kanger Thomas Kanowicz Grigorij Karon Jan Karpiński Wojciech Kaschnitz Marie Luise Kolbuszewski Jacek Komuda Jacek Kościński Piotr Kowecka Elżbieta Kraszewski Józef Ignacy Kroh Antoni Kruusval Catarina Krzysztoń Jerzy Kuncewiczowa Maria Kutyłowska Helena Lackberg Camilla Lanckorońska Karolina Lander Leena Larsson Asa Lehtonen Joel Lupton Rosamund Lurie Alison Ładyński Antonin Łopieńska Barbara Łozińska Maja Łoziński Mikołaj Mackiewicz Józef Magris Claudio Malczewski Rafał Maloney Alison Małecki Jan Manguel Alberto Mankell Henning Mann Wojciech Mansfield Katherine Marai Sandor Marias Javier Marinina Aleksandra Marklund Liza Marquez Gabriel Masłoń Krzysztof Mazzucco Melania Meder Basia Meller Marcin Meredith George Michniewicz Tomasz Miłoszewski Zygmunt Mitchell David Mizielińscy Mjaset Christer Mrożek Sławomir Mukka Timo Murakami Haruki Musierowicz Małgorzata Musso Guillaume Muszyńska-Hoffmannowa Hanna Nair Preethi Nesbø Jo Nicieja Stanisław Nothomb Amelie Nowakowski Marek Nowik Mirosław Obertyńska Beata Oksanen Sofi Ossendowski Antoni Ferdynand Paukszta Eugeniusz Pawełczyńska Anna Pezzelli Peter Pilch Krzysztof Platerowa Katarzyna Plebanek Grażyna Płatowa Wiktoria Proust Marcel Pruszkowska Maria Pruszyńska Anna Quinn Spencer Rabska Zuzanna Rankin Ian Rejmer Małgorzata Reszka Paweł Rutkowski Krzysztof Rylski Eustachy Sadler Michael Safak Elif Schirmer Marcin Seghers Jan Sobański Antoni Staalesen Gunnar Stanowski Krzysztor Stasiuk Andrzej Stec Ewa Stenka Danuta Stockett Kathryn Stulgińska Zofia Susso Eva Sypuła-Gliwa Joanna Szabo Magda Szarota Piotr Szczygieł Mariusz Szejnert Małgorzata Szumska Małgorzata Terzani Tiziano Theorin Johan Thompson Ruth Todd Jackie Tomkowski Jan Tristante Jeronimo Tullet Herve Velthuijs Max Venclova Tomas Venezia Mariolina Vesaas Tarjei Wachowicz-Makowska Jolanta Waltari Mika Wałkuski Marek Wańkowicz Melchior Warmbrunn Erika Wassmo Herbjørg Wasylewski Stanisław White Patrick Wiechert Ernst Wieslander Jujja Włodek Ludwika Zevin Gabrielle Zyskowska-Ignaciak Katarzyna
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...