wtorek, 13 stycznia 2015

Marek Nowakowski, Okopy Świętej Trójcy


 
 
„Myślę, że nie dałem odebrać sobie wolności w pisaniu” (s. 225)

Marek Nowakowski zmarły w 2014 r. polski prozaik był nietuzinkową postacią polskiej literatury. W swojej twórczości przedstawiał głównie warszawski półświatek, środowisko drobnych złodziejaszków, których krąg stanowił specyficzny skansen ludzi względnie wolnych poruszających się w obrębie swoistego systemu wartości. W III RP Nowakowski prezentował krytyczne stanowisko wobec zachodzących procesów, co nie było mile widziane przez wiele opiniotwórczych kręgów. Nie wahał się jednak jasno wyrażać swoich poglądów i pozostać wiernym sobie. 

„Okopy Świętej Trójcy” to zapis dwudziestu jeden rozmów z Krzysztofem Świątkiem opublikowane w „Tygodniku Solidarność” w latach 2010-12. Ten zestaw uzupełnia rozmowa o literatach z Grzegorzem Eberhardtem („Glaukopis”, 2012 r.).

Rozmowy z tego tomu dotyczą współczesnej Polski. Marek Nowakowski, konsekwentny w swoich poglądach i brzydzący się oportunizmem, krytycznie wypowiada się o współczesnych elitach, o powtarzających się aferach i tragediach ostatnich lat. Szczególne miejsce w jego analizach zajmuje katastrofa smoleńska, dziedzictwo komunizmu i stosunki polsko-rosyjskie. 

Te rozmowy, jakże odmienne od typowej medialnej papki, z jaką zwykle mamy do czynienia w obecnych komunikatorach (mimowolnie nasuwają mi się ostatnie rewelacje o poradach wróżki, z których korzysta była wicepremier czy bolące nogi pani premier…), to materiał do refleksji i przemyśleń. Można się z Markiem Nowakowskim zgadzać lub nie, ale jego wizja jest spójna i podparta argumentami. Nawet jeśli one nas nie do końca przekonują, to jednak po lekturze tych rozmów można dojść do wniosku, że w przyszłości powinniśmy się chwilę zastanowić, zanim powtórzymy jakąś powszechnie przyjętą tezę serwowaną przez media. 

Choć nie są to poglądy popularne, pisarz nie wahał się ich ujawnić, co zresztą nie dziwi, jeśli znamy jego drogę życiową. Co więcej, śmiem twierdzić, że przynajmniej część z jego analiz i przewidywań (np. w odniesieniu do stosunków polsko-rosyjskich) sprawdziła się. 

Ale jeśli wyciągniecie wniosek, że są to niemal wyłącznie rozmowy o polityce, będziecie w błędzie. Nie tylko jednak polityka zajmuje pisarza. Wspomina kolegów literatów z przeszłości, ich postawy, zmarnowane szanse i potencjał. Autor poleca również kilka ciekawych tytułów. Mnie najbardziej zainteresowała książka Władysława Zambrzyckiego „W oficynie Elerta” polecana przez Marka Nowakowskiego jako powieść doskonale obrazująca sposób prowadzenia polityki przez Rosję i styl działania tamtejszych elit. Co ciekawe, książka opisuje przybycie poselstwa moskiewskiego do Warszawy w czasach Jana Kazimierza. Rozejrzałam się już trochę po antykwariatach internetowych i już wiem, że nie będzie mi łatwo ją zdobyć, ale nie poddam się, bo ta rekomendacja jest dla mnie gwarancją ciekawego przeżycia czytelniczego. 

Określenie „okopy świętej Trójcy” znamy z „Nie-boskiej komedii” Zygmunta Krasińskiego rozumiane jako ostatni bastion arystokracji. W przypadku wywiadów z Markiem Nowakowskim nasuwa się raczej skojarzenie z ostatnim przyczółkiem inteligencji pojmowanej jako środowisko zdolne do krytycznej analizy i samodzielnej oceny. Czyta się tę lekturę z dużą przyjemnością. Wnikliwość analizy Nowakowskiego i jego wierność sobie budzą ogromne wrażenie. Można się z nim nie zgadzać, ale choćby dla ćwiczenia umysłu i oderwania się od jałowych sporów jakże typowych dla obecnego dyskursu publicznego warto przeczytać tę książkę i zapoznać się z poglądami pisarza, który nie bał się samodzielnie myśleć.



Autor: Marek Nowakowski
Wydawnictwo: Zysk i S-ka
Rok wydania: 2014
Liczba stron: 228

8 komentarzy:

  1. Najbardziej byłabym ciekawa wspomnień o kolegach pisarzach, bo za tematami politycznymi nie przepadam. O książce Zambrzyckiego nigdy nie słyszałam, ale skoro Nowakowski ją polecił, musi być interesująca.
    Z twórczości Nowakowskiego znam kilka opowiadań, poza tym dwa miesiące temu przeczytałam "Księcia Nocy". To książka pełna postaci nadużywających alkoholu, mających problemy z prawem. Dużo w niej opisów brzydkich miejsc, różnych spelunek, itp. Ale czytało się ciekawie :-)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Te rozmowy są naprawdę na dobrym poziomie, jest trochę wspomnień o kolegach pisarzach, o Warszawie z czasów młodości pisarza. Rozmowy często dotyczą też współczesnej Polski, ale poziom tej debaty, doboru argumentacji jest na poziomie nieporównywalnym a dzisiejszymi "debatami" politycznymi. Polecam!

      Usuń
  2. Tyle już czytałam o Nowakowskim, ale jeszcze nic jego nie czytałam. Mam sporo do nadrobienie a tego typu książka jest tym bardziej cenna, że jak piszesz Nowakowski uczy nas myśleć samodzielnie .....a to ważne szczególnie dzisiaj na mediach nie można już polegać.....

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja czytam głównie wspomnienia pisarza, jeszcze nie przeczytałam jego beletrystyki. "Okopy..." naprawdę polecam. Dobrze się czyta i skłania do zastanowienia.

      Usuń
  3. Czytałam, czytałam, a jakże! Książka ta znalazła się w moim zestawieniu najlepszych publikacji z literatury faktu 2014.
    Mądre rozmowy, bo to był niezwykle mądry człowiek. Prawdziwy "bezinteresowny inteligent".
    "Erudycja - nie po to, żeby błyszczeć w gronie rozmówców, ale by karmić duszę. Sam jako szczeniak widywałem takich ludzi - dziś nazywam ich bezinteresownymi inteligentami".
    (Marek Nowakowski, "Okopy Świętej Trójcy")

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Miałam nadzieję, że się tu odezwiesz. :) Marek Nowakowski był bardzo mądrym człowiekiem. Utwierdzam się w tym po przeczytaniu każdej kolejnej jego książki.

      Usuń
  4. Nowakowski - czytany już na studiach:)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Studia to wspaniały czas na poznawanie i smakowanie dobrej literatury, ale na szczęście nigdy nie jest na to za późno. ;)

      Usuń

Ze względu na nasilony ostatnio napływ spamu, możliwość komentowania przez użytkowników anonimowych została zablokowana.
Niestety, nie zawsze jestem w stanie od razu odpowiedzieć na komentarz. Dziękuję za wyrozumiałość i komentowanie. :)

Autorzy

Agopsowicz Monika Albaret Celeste Albom Mitch Alvtegen Karin Austen Jane Babina Natalka Bachmann Ingeborg Baranowska Małgorzata Becerra Angela Beekman Aimee Bek Aleksander Bellow Saul Bennett Alan Bobkowski Andrzej Bogucka Maria Bonda Katarzyna Brabant Hyacinthe Braine John Brodski Josif Calvino Italo Castagno Dario Cegielski Tadeusz Cejrowski Wojciech Cherezińska Elżbieta Cleeves Ann Courtemanche Gil Crummey Michael Cusk Rachel Czapska Maria Czarnyszewicz Florian Dallas Sandra de Blasi Marlena Didion Joan Dmochowska Emma Doctorow E.L. Domańska-Kubiak Irena Dostojewska Anna Drinkwater Carol Drucka Nadzieja Druckerman Pamela Dunlop Fuchsia Edwardson Ake Evans Richard Fadiman Anne Faulkner William Fiedler Arkady Fletcher Susan Fogelström Per Anders Fønhus Mikkjel Fowler Karen Joy Franzen Jonathan Frayn Michael Fryczkowska Anna Gaskell Elizabeth Gilmour David Giordano Paolo Goetel Ferdynand Goethe Johann Wolfgang Gołowkina Irina Grabowska-Grzyb Ałbena Grabski Maciej Green Penelope Grimes Martha Grimwood Ken Gunnarsson Gunnar Gustafsson Lars Gutowska-Adamczyk Małgorzata Guzowska Marta Hagen Wiktor Hamsun Knut Hejke Krzysztof Herbert Zbigniew Hill Susan Hoffmanowa Klementyna Holt Anne Hovsgaard Jens Hulova Petra Ishiguro Kazuo Iwaszkiewicz Jarosław Iwaszkiewiczowa Anna Jaffrey Madhur Jakowienko Mira Jamski Piotr Jaruzelska Monika Jastrzębska Magdalena Jersild Per Christian Jörgensdotter Anna Jurgała-Jureczka Joanna Kaczyńska Marta Kallentoft Mons Kanger Thomas Kanowicz Grigorij Karon Jan Karpiński Wojciech Kaschnitz Marie Luise Kolbuszewski Jacek Komuda Jacek Kościński Piotr Kowecka Elżbieta Kraszewski Józef Ignacy Kroh Antoni Kruusval Catarina Krzysztoń Jerzy Kuncewiczowa Maria Kutyłowska Helena Lackberg Camilla Lanckorońska Karolina Lander Leena Larsson Asa Lehtonen Joel Lupton Rosamund Lurie Alison Ładyński Antonin Łopieńska Barbara Łozińska Maja Łoziński Mikołaj Mackiewicz Józef Magris Claudio Malczewski Rafał Maloney Alison Małecki Jan Manguel Alberto Mankell Henning Mann Wojciech Mansfield Katherine Marai Sandor Marias Javier Marinina Aleksandra Marklund Liza Marquez Gabriel Masłoń Krzysztof Mazzucco Melania Meder Basia Meller Marcin Meredith George Michniewicz Tomasz Miłoszewski Zygmunt Mitchell David Mizielińscy Mjaset Christer Mrożek Sławomir Mukka Timo Murakami Haruki Musierowicz Małgorzata Musso Guillaume Muszyńska-Hoffmannowa Hanna Nair Preethi Nesbø Jo Nicieja Stanisław Nothomb Amelie Nowakowski Marek Nowik Mirosław Obertyńska Beata Oksanen Sofi Ossendowski Antoni Ferdynand Paukszta Eugeniusz Pawełczyńska Anna Pezzelli Peter Pilch Krzysztof Platerowa Katarzyna Plebanek Grażyna Płatowa Wiktoria Proust Marcel Pruszkowska Maria Pruszyńska Anna Quinn Spencer Rabska Zuzanna Rankin Ian Rejmer Małgorzata Reszka Paweł Rutkowski Krzysztof Rylski Eustachy Sadler Michael Safak Elif Schirmer Marcin Seghers Jan Sobański Antoni Staalesen Gunnar Stanowski Krzysztor Stasiuk Andrzej Stec Ewa Stenka Danuta Stockett Kathryn Stulgińska Zofia Susso Eva Sypuła-Gliwa Joanna Szabo Magda Szarota Piotr Szczygieł Mariusz Szejnert Małgorzata Szumska Małgorzata Terzani Tiziano Theorin Johan Thompson Ruth Todd Jackie Tomkowski Jan Tristante Jeronimo Tullet Herve Velthuijs Max Venclova Tomas Venezia Mariolina Vesaas Tarjei Wachowicz-Makowska Jolanta Waltari Mika Wałkuski Marek Wańkowicz Melchior Warmbrunn Erika Wassmo Herbjørg Wasylewski Stanisław White Patrick Wiechert Ernst Wieslander Jujja Włodek Ludwika Zevin Gabrielle Zyskowska-Ignaciak Katarzyna
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...