czwartek, 21 lutego 2013

Elif Şafak, Pchli pałac


 


Co może łączyć zabobonną żonę i matkę, studenta medycyny opętanego myślą o śmierci, gospodynię domową z obsesją na punkcie czystości, skłonną do depresji kochankę handlarza oliwą, wykładowcę uniwersyteckiego topiącego smutki w alkoholu, identycznych z wyglądu bliźniaków fryzjerów, tajemniczą staruszkę, która nikogo nie wpuszcza do swojego mieszkania? Jedynym możliwym wspólnym mianownikiem wydaje się miejsce zamieszkania. Wszyscy mieszkają w Pałacu Cukiereczek w Stambule zbudowanym na miejscu dwóch cmentarzy istniejących wcześniej na tych terenach. Ta wdzięczna i jednocześnie nieco dziwna nazwa została nadana przez żonę Pawła Antipowa, uciekiniera z bolszewickiej Rosji, który sfinansował budowę pałacu w latach 60-tych XX w. Małżonkowie przeżyli w Stambule ciężkie chwile, ale to Anastazja straciła wszelką radość życia i Cukiereczek był prezentem właśnie dla niej jako swoista nagroda w jesieni życia. 

Trzydzieści lat po śmierci właścicieli i zerowym zainteresowaniu ze strony spadkobierców stambulska kamienica podupadła, a jej cechą charakterystyczną stał się rozpoznawalny w najbliższym otoczeniu odór śmieci. Lokatorzy, wplątani w rozmaite zależności, układy i komplikacje, inaczej odbierający i poruszający się we współczesnym świecie, nie ustają w poszukiwaniach źródła nieprzyjemnego zapachu, czytelnik zaś, wędrując od mieszkania do mieszkania, poznaje ich tajemnice, plany, marzenia, obawy… 

W trakcie tej swoistej wędrówki poznajemy mieszkańców Pałacu Cukiereczek dość blisko. Akcja niejednokrotnie toczy się jak w południowoamerykańskiej telenoweli, którą zresztą niektórzy z mieszkańców oglądają na ekranie telewizyjnym. :) Przedstawione historie są dość zróżnicowane, mają też nierówny potencjał narracyjny. O niektórych bohaterach z chęcią dowiedziałabym się więcej, niektórzy zaś zupełnie znikli z mojej pamięci po przeczytaniu ostatniej strony powieści. Ogólnie rzecz biorąc, wydaje mi się, że ciekawsze i bardziej przyciągające uwagę czytelnika są postacie kobiece, chociaż na głównego bohatera książki stylizowany jest mężczyzna, jedyna osoba spośród bohaterów, która jest określona jako „ja”. 

Tę książkę naprawdę nieźle się czyta. Można poznać też wycinek współczesnej Turcji, a przynajmniej Stambułu. To miasto intryguje pisarkę najbardziej. Jego korzenie i jego współczesność. Autorka należy do grupy bardziej „postępowych” obywateli swego kraju, co jest niewątpliwie spowodowane otoczeniem, w którym wyrastała (jest córką dyplomaty, urodziła się i pierwsze lata życia spędziła za granicą) i potrafi nam pokazać Turcję niestandardowo i zaskakująco. Jej świeże spojrzenie na rodzinny kraj, który poznała tak naprawdę będąc nastolatką, połączone z niewątpliwym talentem literackim pozwala jej odkryć nowe pokłady inspiracji i niejednorodności tureckiej tradycji.  

Pałac Cukiereczek, eklektyczny, zróżnicowany, zamieszkiwany przez tak wiele różnych i często dziwacznych osobowości stanowi pewną alegorię Stambułu miasta, które powstało na metaforycznym „cmentarzu” wcześniejszych kultur i społeczeństw. To miejsce, gdzie stare styka się z nowym, bogactwo z biedą, religijność ze świeckością. Portretowani ludzie, podobnie jak wielu współczesnych Europejczyków, również zmagają się z samotnością, brakiem akceptacji, brutalnością i depresją.

Jak już wspomniałam, doceniam kunszt narracyjny autorki, ale czegoś mi w tej książce zabrakło. Jednym z powodów niewątpliwie jest mój brak zainteresowania niektórymi wątkami. Innym zaś, mało ciekawe zakończenie książki. Z jednej strony rozwiązanie zagadki śmieci, stanowiących oś narracyjną, wokół której toczą się inne wydarzenia, jest niesamowicie banalne; z drugiej koncepcja opowieści przyjęta przez pisarkę, która moim zdaniem nieco niweczy jej wysiłki. Może to tylko moje wrażenie, ale końcówka mnie zawiodła.



Elif Şafak (ur. 1971) – turecka pisarka, felietonistka i publicystka. Dzieciństwo spędziła w Hiszpanii i Jordanii. Jest absolwentką stosunków międzynarodowych oraz Women Studies na Bliskowschodnim Uniwersytecie Technicznym (Orta Doğu Teknik Üniversitesi) w Ankarze. Na wydziale nauk politycznych obroniła pracę doktorską. Wykładała na kilku uczelniach w Stanach Zjednoczonych. Debiutowała w 1994 roku. Jej pierwsza powieść – Pinhan została w 1998 nagrodzona nagrodą Mevlana, przyznawaną najlepszym dziełom z zakresu literatury mistycznej. Za powieść Mahrem zdobyła w 2000 nagrodę Związku Pisarzy Tureckich. Kolejna powieść Pchli pałac stała się w Turcji bestsellerem i jest najczęściej tłumaczoną powieścią Şafak. Kolejnym bestsellerem stała się wydana w 2006 powieść Bękart ze Stambułu. Wydanie tej ostatniej powieści spowodowała wytoczenie autorce sprawy karnej w związku z art. 301 tureckiego kodeksu karnego, traktującego o „obrazie tureckości”. Jest jedną z najbardziej popularnych pisarek w Turcji, uznawaną za główną reprezentantkę swojego pokolenia. Obecnie mieszka w Stambule.




Autor: Elif Safak
Tytuł oryginalny: Bit Palas
Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie
Tłumacz: Anna Akbike Sulimowicz
Rok wydania: 2009
Liczba stron: 502




17 komentarzy:

  1. Twoja recenzja przypomniala mi, ze mialam zamiasr zabrac sie za pozostale powiesci Safak, ktore czekaja na mojej polce. Do tej pory przeczytalam tylko "Czarne mleko" i ta powiesc, glownie ze wzgledow osobistych, mna wstrzasnela. Mam nadzieje, ze "Pchli palac" spodoba mi sie przynajmniej tak samo, jak Tobie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. "Pchli pałac" to moje pierwsze spotkanie z Safak i chociaż nie znam "Czarnego mleka", to jednak czytałam parę opinii negatywnych o tej książce. Chyba jest to spowodowane bardzo kontrowersyjnym tematem i nie wiem jeszcze, czy zdecyduję się sięgnąć po tę pozycję. "Pchli pałac" może się podobać, bo - nie waham się tego powiedzieć - Safak jest naprawdę dobrą pisarką.

      Usuń
  2. Kiedyś zabierałam się za "Czarne mleko" tej autorki, ale porzuciłam je. Nie ze względu na to, że mi się nie podobało ;) Chyba jeszcze nie mój czas. Ale do tej książki z chęcią bym zajrzała :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jak widać z tekstu notki, nie jest to całkowicie pochwalna opinia, ale nie zmienia to faktu, że lektura "Pchlego pałacu" nie była czasem straconym, a ja doceniam talent Elif Safak i z przyjemnością sięgnę po inne jej książki.:)

      Usuń
  3. Zamierzam zapoznać się z całą twórczością tej autorki. Na razie czytałam tylko Czterdzieści zasad miłości. To dla mnie książka ideał :-)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. "Czterdzieści zasad miłości" już stoi na mojej półce, ale z uwagi na spore ostatnio zakupy książkowe, wypożyczenia biblioteczne i nienadzwyczajne tempo mojego czytania, może jeszcze trochę poczekać :)

      Usuń
  4. Przeczytałam. Świetnie się czyta Şafak. Teraz sobie zamówiłam Bękarta ze Stambułu i jutro odbieram (ale cicho sza, bo mąż będzie znowu narzekał, że zamiast na kosmetyki i ciuchy, wydaję na książki:D)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Mąż ideał, skoro nie denerwuje go wydawanie pieniędzy na ciuchy i kosmetyki ;)

      Usuń
  5. Uwielbiam Shafak, a Pchli pałac to moja pierwsza powieść tej autorki. Ostatnio przeczytałam "Czterdzieści zasad miłości" i jestem pod wielkim wrażeniem, ale jeszcze bardziej cieszę się na "Bękarta ze Stambułu" - to podobno najlepsza powieść tej autorki :)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Coś czuję, że będziemy poznawały twórczość Safak w tej samej kolejności ;)

      Usuń
  6. Czasami urok książki, stylu pisania tkwi również w tych dostrzegalnych i wybaczanych mankamentach. Lubię Safak, mimo że nie wszystko mi się podoba całkowicie. Czekam,aż wydawnictwo znowu coś wyda.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. A dla mnie to dopiero początek znajomości z turecką pisarką :)

      Usuń
  7. Szczerze mówiąc nie znam tej autorki, więc nawet ciężko mi coś powiedzieć. Ostatnio pochłaniam głównie książki historyczne, ale cóż chyba warto coś zmienić. Zwłaszcza, że z tego co piszesz można się nieco dowiedzieć o Stambule, mieście o ciekawej i skomplikowanej historii.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Współczesna Turcja jest fascynującym krajem! Na niwie zawodowej mogłam ostatnio zaobserwować, jak energetyczne, dobrze wykształcone i zorientowane na sukces jest obecne pokolenie młodych Turków. Wydaje mi się, że twórczość Safak ciekawie pokazuje to starcie nowoczesności z tradycją i w ramach oddechu od literatury historycznej można sięgnąć po jej książki. :)

      Usuń
    2. Właśnie znalazłam zapowiedź nowej książki w kwietniu - "Sufi". Na pewno kupię i przeczytam:)

      Usuń
  8. Świetna recenzja i właściwie kolejność czytania też dobra. Polecam szczerze Bękarta ze Stambułu, Czarne mleko zaś niekoniecznie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dziękuję :) Kolejną książką Safak będzie chyba stojące już na mojej półce "Czterdzieści zasad miłości", ale "Bękarta ze Stambułu" też będę miała na uwadze, skoro tyle osób go dobrze ocenia :)

      Usuń

Ze względu na nasilony ostatnio napływ spamu, możliwość komentowania przez użytkowników anonimowych została zablokowana.
Niestety, nie zawsze jestem w stanie od razu odpowiedzieć na komentarz. Dziękuję za wyrozumiałość i komentowanie. :)

Autorzy

Agopsowicz Monika Albaret Celeste Albom Mitch Alvtegen Karin Austen Jane Babina Natalka Bachmann Ingeborg Baranowska Małgorzata Becerra Angela Beekman Aimee Bek Aleksander Bellow Saul Bennett Alan Bobkowski Andrzej Bogucka Maria Bonda Katarzyna Brabant Hyacinthe Braine John Brodski Josif Calvino Italo Castagno Dario Cegielski Tadeusz Cejrowski Wojciech Cherezińska Elżbieta Cleeves Ann Courtemanche Gil Crummey Michael Cusk Rachel Czapska Maria Czarnyszewicz Florian Dallas Sandra de Blasi Marlena Didion Joan Dmochowska Emma Doctorow E.L. Domańska-Kubiak Irena Dostojewska Anna Drinkwater Carol Druckerman Pamela Dunlop Fuchsia Edwardson Ake Evans Richard Fadiman Anne Faulkner William Fiedler Arkady Fletcher Susan Fogelström Per Anders Fønhus Mikkjel Fowler Karen Joy Franzen Jonathan Frayn Michael Fryczkowska Anna Gaskell Elizabeth Gilmour David Giordano Paolo Goetel Ferdynand Goethe Johann Wolfgang Gołowkina Irina Grabowska-Grzyb Ałbena Grabski Maciej Green Penelope Grimes Martha Grimwood Ken Gunnarsson Gunnar Gustafsson Lars Gutowska-Adamczyk Małgorzata Guzowska Marta Hagen Wiktor Hamsun Knut Hejke Krzysztof Herbert Zbigniew Hill Susan Hoffmanowa Klementyna Holt Anne Hovsgaard Jens Hulova Petra Ishiguro Kazuo Iwaszkiewicz Jarosław Iwaszkiewiczowa Anna Jaffrey Madhur Jakowienko Mira Jamski Piotr Jaruzelska Monika Jastrzębska Magdalena Jersild Per Christian Jörgensdotter Anna Jurgała-Jureczka Joanna Kaczyńska Marta Kallentoft Mons Kanger Thomas Kanowicz Grigorij Karon Jan Karpiński Wojciech Kaschnitz Marie Luise Kolbuszewski Jacek Komuda Jacek Kościński Piotr Kowecka Elżbieta Kraszewski Józef Ignacy Kroh Antoni Kruusval Catarina Krzysztoń Jerzy Kuncewiczowa Maria Kutyłowska Helena Lackberg Camilla Lanckorońska Karolina Lander Leena Larsson Asa Lehtonen Joel Lupton Rosamund Lurie Alison Ładyński Antonin Łopieńska Barbara Łozińska Maja Łoziński Mikołaj Mackiewicz Józef Magris Claudio Malczewski Rafał Maloney Alison Małecki Jan Manguel Alberto Mankell Henning Mann Wojciech Mansfield Katherine Marai Sandor Marias Javier Marinina Aleksandra Marklund Liza Marquez Gabriel Masłoń Krzysztof Mazzucco Melania Meder Basia Meller Marcin Meredith George Michniewicz Tomasz Miłoszewski Zygmunt Mitchell David Mizielińscy Mjaset Christer Mrożek Sławomir Mukka Timo Murakami Haruki Musierowicz Małgorzata Musso Guillaume Muszyńska-Hoffmannowa Hanna Nair Preethi Nesbø Jo Nicieja Stanisław Nothomb Amelie Nowakowski Marek Nowik Mirosław Obertyńska Beata Oksanen Sofi Ossendowski Antoni Ferdynand Paukszta Eugeniusz Pawełczyńska Anna Pezzelli Peter Pilch Krzysztof Platerowa Katarzyna Plebanek Grażyna Płatowa Wiktoria Proust Marcel Pruszkowska Maria Pruszyńska Anna Quinn Spencer Rabska Zuzanna Rankin Ian Rejmer Małgorzata Reszka Paweł Rutkowski Krzysztof Rylski Eustachy Sadler Michael Safak Elif Schirmer Marcin Seghers Jan Sobański Antoni Staalesen Gunnar Stanowski Krzysztor Stasiuk Andrzej Stec Ewa Stenka Danuta Stockett Kathryn Stulgińska Zofia Susso Eva Sypuła-Gliwa Joanna Szabo Magda Szarota Piotr Szczygieł Mariusz Szejnert Małgorzata Szumska Małgorzata Terzani Tiziano Theorin Johan Thompson Ruth Todd Jackie Tomkowski Jan Tristante Jeronimo Tullet Herve Velthuijs Max Venclova Tomas Venezia Mariolina Vesaas Tarjei Wachowicz-Makowska Jolanta Waltari Mika Wałkuski Marek Wańkowicz Melchior Warmbrunn Erika Wassmo Herbjørg Wasylewski Stanisław White Patrick Wiechert Ernst Wieslander Jujja Włodek Ludwika Zevin Gabrielle Zyskowska-Ignaciak Katarzyna
Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...